حسن حسن زاده آملى
439
هزار و يك كلمه (فارسى)
تصنيف دارد . فهرست كتب او معروف است . ولادت او در سال 338 بود و وفات او در سوم ماه رمضان سال 413 . و روز وفات او روزى بود كه اهل زمين ، عظيمتر از آن نديده بودند . به سبب كثرت مخالفان و مؤالفان دار السلام « 1 » [ بغداد ] عامه و خاصه در تشييع جنازه او شركت كرده بودند و چنان عظمتى تا آن روز مشاهده نشده بود . البته بهترين معرّف هركس آثار وجودى اوست . ( كاسه چينى كه صدا مىكند / خود صفت خويش ادا مىكند ) . و بهترين معرّف جناب مفيد آثار قلمى و كتابهاى عظيم الشأن اوست ، چه جان عظيم و چه روح بزرگى كه اين همه آثار وجودى گرانقدر از آن جناب باقى مانده است . مرحوم شيخ طوسى بزرگوار كه صاحب تهذيب و استبصار است و مىدانيم اين هردو كتاب از كتب اربعه و جوامع روايى و فقهى اماميه هست در ابتداى تهذيب ، استادش شيخ مفيد را به كنيه ابو عبد اللّه مطلق ذكر مىكند ، نام شريفش را به قلم نمىآورد و مىفرمايد : بعضى از اصدقا از من خواستند كه كتابى در فقه بنويسم : و سألني بعض الاصدقاء ان اقصد الى رسالة شيخنا ابى عبد اللّه ايّده اللّه تعالى الموسومة بالمقنعة لانّها شافية فى معناها ، كافية فى اكثر ما يحتاج اليه من احكام الشريعة . . . « 2 » مقنعه ، متن تهذيب است . بعد استبصار را جناب شيخ به صورت خلاصهء تهذيب نوشته است . نكته جالبى كه حضرت شيخ الطايفه در ابتداى كتاب تهذيب دارد اين است كه مىفرمايد : مقنعهء شيخ ما مفيد بر دو قسم است : ابتدا در اصول معارف و بعد در فروع بحث
--> ( 1 ) - مجالس المؤمنين ، ص 477 - 478 . ( 2 ) - تهذيب الأحكام ، شيخ طوسى ، تحقيق و تعليق سيد حسن موسوى خرسان ( بيروت ، دار صعب و دار التعارف ، 1401 ق ) ج 1 ، ص 3 : « برخى از دوستان از من خواستند به رسالهء شيخمان ابو عبد اللّه - خدا او را تأييد كند - به نام مقنعه بپردازم ؛ زيرا در باب خودش شافى و براى اكثر آنچه كه از احكام شرعى بدان نياز است ، كافى است . »